آبکاری PVD چیست؟ مزایا، معایب و نکات خرید شیرآلات PVD

اگر تا حالا یک شیر طلایی یا مشکی دیده اید که بعد از چند سال هنوز رنگش سر جایش است و یکی دیگر که شش ماه نشده لک برداشته و پوسته پوسته شده، به احتمال زیاد فرق این دو در یک کلمه است: آبکاری PVD. اسم علمی اش یعنی رسوب فیزیکی بخار کمی ترسناک به نظر می رسد، ولی ایده اش ساده است: یک لایه بسیار نازک و خیلی سخت روی فلز می نشیند و آن را در برابر خش، رطوبت و تغییر رنگ مقاوم می کند.

در این مطلب نه فقط می گوییم PVD چیست، بلکه سراغ چیزهایی می رویم که معمولا گفته نمی شود: محدودیت هایش، فرقش با آبکاری کروم معمولی و این که از کجا بفهمید شیری که می خرید واقعا PVD است یا فقط رنگ خورده.

روکش پی وی دی (PVD) دقیقا چیست؟

در رنگ کردن معمولی، یک لایه رنگ روی سطح فلز می نشیند؛ مثل پوسته ای که روی کار کشیده شده و ممکن است روزی جدا شود. در PVD ماجرا فرق دارد. فلز پوشش دهنده (معمولا ترکیباتی از تیتانیوم یا زیرکونیوم) در محفظه خلأ به بخار تبدیل می شود و ذره ذره روی قطعه می نشیند. نتیجه، لایه ای چند میکرونی است که به سطح زیرین چسبندگی بسیار محکمی دارد و به جای اینکه روی فلز «سوار» شود، با آن یکپارچه رفتار می کند.

یک نکته که کمتر گفته می شود: در شیرآلات، PVD معمولا مستقیم روی برنج نمی نشیند. اول بدنه نیکل و کروم کاری می شود و بعد لایه PVD روی آن قرار می گیرد. یعنی اگر آبکاری زیرین ضعیف باشد یا جنس بدنه شیر بی کیفیت باشد، PVD به تنهایی معجزه نمی کند.

فرق آبکاری PVD با آبکاری کروم معمولی

بیشتر شیرهای کروم بازار با روش الکتروشیمیایی آبکاری می شوند؛ قطعه داخل وان محلول شیمیایی می رود و با جریان برق، لایه نیکل و کروم روی آن می نشیند. این روش ارزان تر و جاافتاده است و برای رنگ کروم کاملا کار را درمی آورد. اما وقتی پای رنگ های طلایی، مشکی یا رزگلد وسط باشد، تفاوت ها جدی می شود.

پس اگر شیر کروم ساده می خواهید، آبکاری معمولی یک برند خوب کاملا کافی است. PVD وقتی ارزش پرداخت دارد که رنگ متفاوتی انتخاب کرده اید و می خواهید آن رنگ سال ها بماند.

مزایای روکش پی وی دی

چهار دلیل اصلی که باعث شده برندهای معتبر برای شیرهای رنگی سراغ PVD بروند:

معایب و محدودیت های آبکاری PVD

هیچ پوششی بی عیب نیست و بهتر است قبل از خرید این ها را هم بدانید:

• قیمت بالاتر: شیر PVD نسبت به همان مدل در رنگ کروم معمولا گران تر است، چون هم دستگاه گران است و هم فرایند زمان برتر.
• تعمیرپذیر نیست: اگر لایه با یک ضربه شدید یا ابزار تیز آسیب ببیند، نمی شود آن قسمت را لکه گیری کرد. شیر باید عوض شود یا دوباره به کارخانه برگردد.
• حساس به مواد ساینده: اسکاچ سیمی، پودرهای ساینده و جوهر نمک می توانند به مرور سطح را مات یا خط دار کنند.
• اختلاف رنگ بین برندها: «طلایی» یک برند با برند دیگر یکی نیست. اگر قرار است شیر حمام و روشویی و ظرفشویی را از چند برند بخرید، احتمال دارد تُن رنگ ها کمی با هم فرق داشته باشد.
• اثر انگشت روی رنگ های تیره مات: مشکی و گان متال مات جای انگشت و لک آب را بیشتر نشان می دهند؛ این ربطی به کیفیت ندارد، ویژگی رنگ است.

آبکاری در خلأ چیست؟

اسم دیگر و شاید دقیق تر این روش، آبکاری در خلأ است. قطعات داخل یک محفظه بسته قرار می گیرند و هوای آن تخلیه می شود. وقتی هوا نباشد، ذرات بخار فلز بدون برخورد با مولکول های دیگر مستقیم به سطح قطعه می رسند و یک لایه یکدست و محکم می سازند.

فرایند انجام آبکاری PVD مرحله به مرحله

کیفیت نهایی بیش از هر چیز به دقت همین مراحل بستگی دارد:

1. شستشو و چربی زدایی: قطعه باید کاملا تمیز باشد. حتی اثر انگشت می تواند باعث شود لایه در آن نقطه خوب نچسبد.
2. ایجاد خلأ: قطعات وارد محفظه می شوند و هوا تخلیه می شود.
3. تبخیر فلز پوشش دهنده: فلزی مثل تیتانیوم با انرژی بالا به بخار تبدیل می شود.
4. نشستن لایه: بخار فلز همراه با گازهای مخصوص روی قطعه می نشیند و لایه سخت و رنگی نهایی را می سازد. نوع گاز و ترکیب فلز، رنگ نهایی را تعیین می کند.

اگر دوست دارید این فرایند را از نزدیک ببینید، ویدیوی زیر کمک می کند.

کاربرد آبکاری PVD

هر جا که هم ظاهر مهم باشد و هم دوام، احتمالا پای PVD در میان است:

شیرآلات بهداشتی

شیر هر روز با آب، صابون و شوینده سر و کار دارد. برای همین بیشترین استفاده PVD در خانه، روی شیرهای رنگی است؛ از شیرآلات توکار حمام و روشویی گرفته تا شیر ظرفشویی که بیشترین ضربه و ساییدگی را تحمل می کند. برندهایی مثل KWC در بعضی مدل های رنگی خود از این پوشش استفاده می کنند.

دستگیره در و یراق آلات

دستگیره ها مدام با دست و عرق بدن در تماس هستند. PVD باعث می شود رنگ آن ها بعد از چند سال هم یکدست بماند.

قطعات خودرو

در بعضی قطعات تزئینی و رینگ خودروهای لوکس هم از PVD استفاده می شود، چون هم سبک است و هم در برابر گرما و سنگ ریزه مقاوم تر از کروم کاری قدیمی است.

ساعت و زیورآلات

بدلیجات استیل با روکش PVD رنگ طلایی خود را با عرق بدن از دست نمی دهند. به همین دلیل در ساعت های فلزی هم زیاد دیده می شود.

از کجا بفهمیم شیر واقعا PVD است؟

این سوال را در شوروم زیاد می شنویم و جواب کوتاهش این است که از روی ظاهر به تنهایی نمی شود مطمئن شد. چند کار ساده اما کمک می کند:

• در مشخصات فنی محصول دنبال عبارت PVD بگردید. مثلا در سایت تیام، محصولاتی که این پوشش را دارند در فیلتر رنگ با عنوان کروم مات PVD مشخص شده اند.
• از فروشنده بپرسید گارانتی شامل پوشش و رنگ هم می شود یا فقط کارتریج و نشتی را پوشش می دهد.
• به قیمت های خیلی پایین برای شیر رنگی شک کنید. بسیاری از این مدل ها رنگ کوره ای یا پودری دارند که ظاهرش در روز اول تفاوت زیادی ندارد.
• اگر امکانش را دارید، نمونه را از نزدیک ببینید. لایه PVD حالت فلزی شفاف دارد، در حالی که رنگ پودری کمی ضخیم تر و «پلاستیکی تر» به نظر می رسد.

انتخاب رنگ هم بخشی از همین تصمیم است. اگر هنوز بین کروم و رنگی مردد هستید، مطلب پرفروش ترین رنگ شیرآلات می تواند کمکتان کند.

نگهداری و تمیز کردن شیرآلات PVD

PVD نگهداری سختی ندارد، به شرطی که چند اشتباه رایج را تکرار نکنید:

• برای تمیز کردن از دستمال نرم یا میکروفایبر و آب و صابون ملایم استفاده کنید.
• اسکاچ سیمی، پودر ساینده، جوهر نمک و سفید کننده را کنار بگذارید.
• در منطقه هایی که آب سختی بالایی دارد، بعد از استفاده یک دستمال خشک روی شیر بکشید تا لک آهک نماند.
• جرم گیرهای قوی را مستقیم روی بدنه نریزید؛ اگر لازم است، روی دستمال بزنید و سریع آبکشی کنید.

جمع بندی: خرید شیرآلات PVD به صرفه است؟

اگر شیر کروم ساده می خواهید، لازم نیست حتما سراغ PVD بروید. اما اگر رنگ طلایی، مشکی یا رزگلد انتخاب کرده اید، پرداخت کمی بیشتر برای PVD معمولا تصمیم درستی است، چون جلوی همان اتفاقی را می گیرد که خیلی ها با شیرهای رنگی ارزان تجربه کرده اند: کدر شدن و پوسته شدن بعد از چند ماه. فقط یادتان باشد کیفیت بدنه، کارتریج و آبکاری زیرین هم به همان اندازه مهم است.

برای دیدن رنگ ها از نزدیک می توانید به شوروم بازرگانی تیام در ونک سر بزنید یا با شماره 021-88042127 تماس بگیرید. اگر هم سوالی درباره این نوع آبکاری دارید، در بخش نظرات بپرسید؛ جواب می دهیم.

منبع: Physical vapor deposition – Wikipedia