وقتی صحبت از خرید شیرآلات ساختمانی میشود، اکثر ما ابتدا به ظاهر و طراحی آن نگاه میکنیم. اما یک متخصص یا یک خریدار باهوش میداند که باطن شیرآلات از ظاهر آن مهمتر است. در بازرگانی تیام، ما بارها دیدهایم که مشتریان از تغییر رنگ یا شکستگی شیرآلات ارزانقیمت گلایه دارند. دلیل این مشکلات معمولاً یک چیز است: آلیاژ نامناسب.
در این مقاله تخصصی، میخواهیم به سراغ پادشاه آلیاژهای صنعت شیرآلات، یعنی برنج (Brass) برویم و ببینیم چرا این فلز زردرنگ، بهترین انتخاب برای سیستم لولهکشی و شیرآلات منزل شماست.
آشنایی با انواع آلیاژ بدنه شیرآلات
شیرآلات موجود در بازار ایران معمولاً از یکی از سه ماده اصلی ساخته میشوند. دانستن تفاوت اینها به شما کمک میکند تا فریب ظاهر براق شیرآلات بیکیفیت را نخورید:
✔ آلیاژ برنج
بهترین و استانداردترین متریال برای بدنه شیرآلات. ترکیبی از مس و روی که مقاومت فوقالعادهای در برابر آب و رطوبت دارد و ضامن سلامتی آب مصرفی شماست.
⚠ آلیاژ سرب (خطرناک)
متاسفانه در برخی شیرآلات بسیار ارزان و بیکیفیت استفاده میشود. سرب نه تنها شکننده است، بلکه خطرناک و سمی بوده و در تماس با آب گرم وارد سیستم گوارش میشود.
ℹ آلیاژ زاماک
این آلیاژ بیشتر برای دستههای شیرآلات استفاده میشود، نه بدنه اصلی. اگر بدنه شیر از زاماک باشد، در مجاورت مداوم با آب خیلی زود دچار خوردگی و سوراخشدگی میشود.
انواع شیرآلات برنجی
شاید بپرسید آیا همه شیرآلات برنجی یکسان هستند؟ خیر. کیفیت شیرآلات برنجی به درصد مس موجود در آن بستگی دارد. در صنعت، برنج را به دو دسته کلی تقسیم میکنند که شناخت آنها برای انتخاب محصول باکیفیت در بازرگانی تیام ضروری است:
1. برنج قرمز
این نوع برنج دارای درصد مس بالا (بیش از 80%) است. رنگ آن متمایل به قرمز است و مقاومت بسیار بالایی در برابر خوردگی دارد. این نوع برنج گرانتر است و معمولاً در شیرآلات صنعتی خاص یا قطعات زیرکار بسیار باکیفیت استفاده میشود.
2. برنج زرد
این همان آلیاژ استانداردی است که در شیرآلات خانگی باکیفیت میبینید. دارای حدود 58 تا 60 درصد مس است. این ترکیب (مانند آلیاژ MS60) تعادل عالی بین استحکام، قابلیت آبکاری و قیمت مناسب برقرار میکند. شیرآلاتی که ما در بازرگانی تیام عرضه میکنیم، عمدتاً از این استاندارد پیروی میکنند تا خیال شما از بابت عمر محصول راحت باشد.
| نوع آلیاژ | درصد تقریبی مس | کاربرد اصلی |
|---|---|---|
| برنج قرمز (Red Brass) | 85% | شیرهای صنعتی، محیطهای با خورندگی بالا |
| برنج زرد (Yellow Brass) | 60% | شیرآلات ساختمانی، اتصالات لوکس |

مزایا و معایب شیرآلات برنجی چیست؟
هیچ متریالی بدون نقص نیست، اما برنج کمترین نقص را در دنیای شیرآلات دارد. بیایید صادقانه نگاه کنیم:
مزایا
مقاومت در برابر زنگزدگی
برنج ذاتاً در برابر اکسیداسیون مقاوم است. حتی اگر آبکاری شیر آسیب ببیند، بدنه اصلی به این سادگیها نمیپوسد.
خاصیت میکروبکشی
مس موجود در برنج خاصیت اولیگودینامیک دارد؛ یعنی باکتریها و ویروسها روی سطح آن نمیتوانند مدت زیادی زنده بمانند.
آبکاریپذیری عالی
کروم، نیکل، طلا و رنگهای پودری به خوبی روی برنج مینشینند و پوسته نمیشوند.
معایب
قیمت بالاتر
به دلیل وجود فلز گرانبهای مس، قیمت شیرآلات تمام برنجی از مدلهای پلاستیکی یا سربی بیشتر است. (البته این یک سرمایهگذاری بلندمدت است).
خطر سرب (در برندهای متفرقه):
برای اینکه برنج قابلیت تراشکاری داشته باشد، مقدار کمی سرب به آن اضافه میشود. در برندهای استاندارد این مقدار زیر 2.5 درصد است که بیخطر است. اما در کارگاههای زیرپلهای ممکن است سرب بیشتری استفاده کنند که برای سلامتی مضر است. همیشه از برندهای معتبر خرید کنید.
چگونه برنج ساخته میشود؟ فرآیند تولید از ذوب تا شکلدهی
شاید برایتان جالب باشد که شیری که در آشپزخانه استفاده میکنید چه مسیری را طی کرده است. فرآیند تولید شیرآلات برنجی ترکیبی از هنر و مهندسی است:
ذوب
شمشهای مس و روی در کورههای القایی با دمای بالای 1000 درجه سانتیگراد ذوب میشوند. در این مرحله ناخالصیها حذف میشوند.
ریختهگری
مواد مذاب داخل قالبهای ماسهای یا فلزی ریخته میشوند. برای شیرآلات باکیفیت معمولاً از روش ریختهگری ثقلی یا دایکست استفاده میشود تا بدنه یکپارچه و بدون حفره باشد.
ماشین کاری
قطعه خام از قالب خارج شده و قسمتهای اضافی آن بریده میشود. سپس جای کارتریج و رزوه لولهها با دستگاههای دقیق تراش داده میشود.
پرداخت و آبکاری
سطح شیر صیقل داده میشود تا صافِ صاف شود. سپس وارد حوضچههای آبکاری میشود تا لایهای از نیکل، کروم یا رنگ PVD روی آن بنشیند و آن ظاهر جذاب نهایی را بسازد
🛠️ چگونه برنج ساخته میشود؟
شاید برایتان جالب باشد که شیری که در آشپزخانه استفاده میکنید چه مسیری را طی کرده است. فرآیند تولید شیرآلات برنجی ترکیبی از هنر و مهندسی است:
ذوب (Melting)
شمشهای مس و روی در کورههای القایی با دمای بالای 1000 درجه سانتیگراد ذوب میشوند. در این مرحله ناخالصیها به طور کامل حذف میشوند تا آلیاژ خالص به دست آید.
ریختهگری (Casting)
مواد مذاب داخل قالبهای ماسهای یا فلزی ریخته میشوند. برای شیرآلات باکیفیت معمولاً از روش ریختهگری ثقلی یا دایکست استفاده میشود تا بدنه یکپارچه و بدون حفره باشد.
ماشینکاری (Machining)
قطعه خام از قالب خارج شده و قسمتهای اضافی آن بریده میشود. سپس جای کارتریج و رزوه لولهها با دستگاههای دقیق تراش داده میشود تا اتصالات کاملاً دقیق باشند.
پرداخت و آبکاری (Polishing & Plating)
سطح شیر صیقل داده میشود تا صافِ صاف شود. سپس وارد حوضچههای آبکاری میشود تا لایهای از نیکل، کروم یا رنگ PVD روی آن بنشیند و آن ظاهر جذاب نهایی را بسازد.