کارتریج شیرآلات چیست؟

تصور کنید نیمه شب است و صدای چک چک مداوم شیر آب، خواب را از چشمانتان گرفته است. احتمالاً اولین فکری که به ذهنتان می‌رسد، سفت کردن دسته شیر است؛ اما مشکل جای دیگری است. در دنیای شیرآلات مدرن و اهرمی، قطعه‌ای کوچک اما حیاتی به نام کارتریج (Cartridge) وجود دارد که حکم قلب شیرآلات را بازی می‌کند. اگر قصد خرید شیرآلات دارید یا با مشکل نشتی آب مواجه شده‌اید، شناخت این قطعه و نحوه عملکرد آن می‌تواند در هزینه‌های شما صرفه‌جویی کرده و عمر شیرآلات منزلتان را چندین برابر کند.

در این مقاله تخصصی از بلاگ بازرگانی تیام، قصد داریم کالبدشکافی کاملی از کارتریج شیرآلات داشته باشیم؛ از نحوه عملکرد و انواع سایزها گرفته تا راهنمای تعویض و معرفی بهترین برندهای بازار.

کارتریج شیر اهرمی دقیقا چیست؟

در شیرآلات قدیمی (کلاسیک)، قطع و وصل جریان آب توسط قطعه‌ای به نام “مغزی” انجام می‌شد که دارای واش های پلاستیکی بود. اما در شیرآلات اهرمی امروزی، این وظیفه بر عهده قطعه‌ای پیشرفته‌تر به نام کارتریج است.

کارتریج شیر اهرمی، قطعه‌ای است که درون بدنه شیر قرار می‌گیرد و وظیفه کنترل سه عامل حیاتی را بر عهده دارد:

1. قطع و وصل کردن جریان آب.
2. تنظیم دمای آب (مخلوط کردن آب سرد و گرم).
3. تنظیم فشار آب خروجی.

شاید برایتان سوال باشد که این قطعه چگونه کار میکند؟ بر خلاف مغزی‌های قدیمی که پیچی بودند، کارتریج‌های مدرن از تکنولوژی دیسک های سرامیکی استفاده می‌کنند.

ساختار داخلی و آناتومی یک کارتریج

برای درک بهتر کیفیت، باید بدانیم داخل این استوانه چه می‌گذرد. یک کارتریج استاندارد از بخش‌های زیر تشکیل شده است:

انواع سایز کارتریج شیرآلات و اهمیت آن

وقتی برای تعمیر یا تعویض اقدام می‌کنید، فروشنده اولین سوالی که می‌پرسد این است: کارتریج چند است؟

کارتریج‌ها در سایزهای مختلفی تولید می‌شوند که رایج ترین آن‌ها عبارتند از:

1. کارتریج سایز ۲۵
2. کارتریج سایز ۳۵ (نرمال)
3. کارتریج سایز ۴۰ (نرمال)
4. کارتریج سایز ۴۲ و بالاتر (کم‌کاربردتر)

تفاوت کارتریج ۳۵ و ۴۰ چیست؟

بسیاری از افراد تصور می‌کنند سایز کارتریج به سایز خود شیر بستگی دارد، اما در واقع این سایز قطر خارجی کارتریج است.

• کارتریج ۳۵: معمولاً در شیرآلات ظریف‌تر و با طراحی‌های خاص استفاده می‌شود.
• کارتریج ۴۰: خروجی آب بیشتری دارد و برای مکان‌هایی که نیاز به فشار آب بالا دارند مناسب تر است.

نکته مهم: سایز کارتریج به طراحی بدنه شیر (تنه شیر) بستگی دارد و شما نمی‌توانید روی شیری که برای کارتریج ۳۵ طراحی شده، کارتریج ۴۰ نصب کنید. اگر قصد خرید شیرآلات توکار دارید، معمولاً کارتریج‌های این مدل‌ها به دلیل حساسیت نصب، از کیفیت بسیار بالاتری برخوردارند و سایزهای متفاوتی ممکن است داشته باشند.

علائم خرابی کارتریج – کارتریج چه زمانی باید تعویض شود؟

خرابی کارتریج معمولاً به تدریج اتفاق می‌افتد. اگر با هر یک از نشانه‌های زیر روبرو شدید، زمان تعویض فرا رسیده است:

1. چکه کردن آب: رایج ترین علامت. حتی وقتی شیر کاملاً بسته است، قطرات آب چکه می‌کنند. این یعنی دیسک‌های سرامیکی دیگر به خوبی روی هم جفت نمی‌شوند یا شکسته اند.
2. سفتی دسته اهرم: اگر برای باز و بسته کردن شیر نیاز به نیروی زیادی دارید، احتمالا رسوبات آب بین دیسک‌ها گیر کرده یا گریس سیلیکونی مخصوص خشک شده است.
3. عدم تنظیم دما: وقتی اهرم را روی حالت ولرم می‌گذارید اما آب ناگهان خیلی سرد یا خیلی داغ می‌شود.
4. کاهش فشار آب: گاهی گرفتگی توری‌های ورودی کارتریج باعث افت شدید فشار می‌شود.

توجه: گاهی اوقات مشکل از کارتریج نیست، بلکه رسوبات در پرلاتور (توری سر شیر) جمع شده‌اند. قبل از باز کردن شیر، حتما پرلاتور را چک کنید.

جدول عیب‌یابی سریع شیرآلات اهرمی

برای راحتی شما، مشکلات رایج و ارتباط آنها با کارتریج را در جدول زیر خلاصه کرده‌ایم:

بهترین برند های تولیدکننده کارتریج در ایران و جهان

کیفیت کارتریج مستقیماً روی نرمی حرکت دسته و طول عمر شیر تاثیر دارد. برندهای معتبر شیرآلات معمولاً خودشان کارتریج تولید نمی‌کنند، بلکه از کارتریج‌های استاندارد و باکیفیت جهانی استفاده می‌کنند.

برندهای مطرح جهانی

سدال (Sedal) اسپانیا

یکی از معروف‌ترین و باکیفیت‌ترین کارتریج‌های جهان که در بسیاری از شیرآلات لوکس استفاده می‌شود. تحمل فشار و دمای بالا از ویژگی‌های این برند است.

کروکس (Kerox) مجارستان

رقیب سرسخت سدال که دوام بسیار بالایی دارد و در شیرآلات اروپایی بسیار دیده می‌شود.

وضعیت در بازار ایران

در بازار ایران، شرکت‌های پیشرو سعی می‌کنند از همین برندهای خارجی یا نمونه‌های باکیفیت مشابه استفاده کنند.

شیرالات kwc

این برند که تحت لیسانس سوئیس فعالیت می‌کند، معمولاً از کارتریج‌های بسیار باکیفیت (اغلب Kerox یا Sedal) استفاده می‌کند که باعث می‌شود اهرم شیر سال‌ها بدون سفتی کار کند.

شیرآلات شودر

شودر نیز روی جزئیات بسیار حساس است و از کارتریج‌های سرامیکی مقاوم در برابر دما و فشار بالا (High Pressure) استفاده می‌کند.

توجه!!! اگر قصد خرید شیرآلات ارزان قیمت و متفرقه را دارید، انتظار کارتریج‌های چینی درجه ۳ را داشته باشید که احتمالا پس از ۶ ماه شروع به چکه کردن می‌کنند.

آموزش گام‌به‌گام تعویض کارتریج شیر اهرمی

تعویض کارتریج کاری ساده است که با کمی دقت و ابزار ساده (آچار آلن و آچار فرانسه) می‌توانید در خانه انجام دهید.

1. قطع جریان آب: قبل از هر کاری، شیرهای پیسوار زیر سینک (آب سرد و گرم) را ببندید.
2. برداشتن نشانگر: روی دسته شیر یک نشانگر کوچک آبی/قرمز (نشان‌دهنده سرد و گرم) وجود دارد. با نوک چاقو یا فازمتر آن را بردارید.
3. باز کردن دسته: زیر آن نشانگر، یک پیچ کوچک وجود دارد. معمولاً با آچار آلن ۲.۵ یا ۳ باز می‌شود. پیچ را شل کنید و دسته اهرمی را به سمت بالا بکشید تا جدا شود.
4. باز کردن قالپاق و مهره: یک روکش تزئینی (قالپاق) وجود دارد که با دست باز می‌شود. زیر آن یک مهره برنجی بزرگ است که کارتریج را نگه داشته است. آن را با آچار فرانسه باز کنید.
5. تعویض: کارتریج قدیمی را بیرون بکشید. داخل بدنه شیر را چک کنید که آشغال یا تکه واشر باقی نمانده باشد. کارتریج جدید را دقیقا طوری قرار دهید که خارهای زیر آن در سوراخ‌های کف شیر قفل شوند.
6. بستن مجدد: مراحل را برعکس انجام دهید. توجه کنید مهره برنجی را بیش از حد سفت نکنید که باعث شکستن کارتریج شود.

تکمیل تعمیرات سرویس بهداشتی

حالا که دست به آچار شده‌اید، بد نیست نگاهی به سایر اجزای سرویس بهداشتی هم بیندازید. گاهی اوقات نشتی آب فقط از شیر نیست و ممکن است مربوط به مکانیزم فلاش تانک باشد. برندهایی مانند ایمن آب (سارودی) پمپ‌ها و فلوترهای باکیفیتی تولید می‌کنند که اگر همزمان با تعمیر شیرآلات نیاز به تعویض داشتند، گزینه‌های مناسبی هستند. یک سرویس کلی می‌تواند خیال شما را برای مدت‌ها راحت کند.

تاثیر کارتریج بر صرفه‌جویی در مصرف آب

شاید باور نکنید اما یک کارتریج باکیفیت می‌تواند تا ۳۰٪ در مصرف آب صرفه‌جویی کند. کارتریج‌های دو مرحله‌ای (که در میان راه یک مکث کوتاه دارند) به شما یادآوری می‌کنند که از حداکثر فشار آب استفاده نکنید. همچنین کارتریج‌هایی که حرکت نرمی دارند، به شما اجازه می‌دهند دمای آب را سریع‌تر تنظیم کنید و از هدر رفتن آب تا رسیدن به دمای مطلوب جلوگیری کنید.

جمع‌بندی بازرگانی تیام

کارتریج شیرآلات قطعه‌ای کوچک با وظیفه‌ای بزرگ است. شناخت تفاوت سایز ۳۵ و ۴۰ و دانستن اینکه برندهای معتبری مثل KWC و شودر از چه قطعاتی استفاده می‌کنند، به شما در خریدی هوشمندانه‌تر کمک می‌کند. اگر شیرآلات شما چکه می‌کند، نگران نباشید؛ با راهنمای بالا و صرف هزینه‌ای اندک برای خرید یک کارتریج مرغوب، می‌توانید دوباره آرامش را به خانه برگردانید.